Okazuje się, że nie tylko Europejczycy. W ESM w Paryżu uczestniczyli młodzi z pięćdziesięciu czterech k.rajów pozaeuropejskich (z Laponii, Meksyku, z Afryki, Azji, Ameryki Północnej i Południowej. W Liście z Taiz czytamy:
„W końcu dotarli wszyscy, ponad połowa z nich była ze wschodniej Europy – ci przyjechali z bardzo daleka: setki Rosjan. Ukraińców, Bułgarów, Serbów, tysiące Litwinów, Estończyków, Łotyszy, Rumunów, Chorwatów. I wszyscy inni, z pozostałych krajów europejskich od Grecji, Albanii, Bośni aż po Finlandię … od Norwegii, po południe Portugalii i Hiszpanii.”42
Po spotkaniach w krajach Europy Środkowo-Wschodniej: Pcs, Lublana, Warszawa,Berlin Wschodni, młodzi małymi grupami torowali drogę do udziału w ESM . Wyraźny wzrost liczby uczestników odnotowano po ESM we Wrocławiu
(1989/90), gdy następne spotkanie w Pradze liczyło sobie 30 tysięcy uczestników więcej. Trzeba wspomnieć, że pierwsze ESM w Paryżu (1978/79) to 30 tysięcy młodych i taki wskaźnik utrzymał się mniej więcej na następnych spotkaniach (wyjątek: 20 tysięcy w Barcelonie 1985 r.).
Wrocławskie spotkanie otwiera drogę młodym z Europy Wschodniej, możemy to zaobserwować przy zestawieniu choćby siedmiu ostatnich spotkań:43
Wyznania
Na spotkanie europejskie zaproszeni są chrześcijanie: protestanci, katolicy, prawosławni. Każde z wyznań wnosi do spotkania to co jest w nim najlepsze, obdarowując swym charyzmatem innych.
Brat Roger często podkreśla to wzajemne obdarowanie wspólnot chrześcijańskich44
Zdarzało się, że niektóre małe nieformalne grupy wyznaniowe chciały wykorzystać zgromadzenie młodych dla własnych celów. Wspólnota z wielkim taktem, dyskrecją, ale i stanowczością eliminowała zagrożenie dla młodych poszukujących źródeł wiary. Brat Roger powiedział, że na spotkaniach nie ma miejsca na uprawianie nowego prozelityzmu. Uszanowanie tej zasady stanowi konieczny warunek przeżywania ESM w ekumenicznym duchu pojednania.
Wiek
Do niedawna w ESM uczestniczyli młodzi w wieku 18-28 lat. Od kilku ostatnich spotkań średnia wieku wyraźnie rozszerzyła się (ESM w Wiedniu: 18-30 lat i Monachium 17-30 lat a nawet starsi). Dopuszcza się też udział całych rodzin. a więc też dzieci za które nie pobiera się opłat (do 14 lat).
Niepełnoletnia młodzież (17 lat) wyjeżdża pod opieką osoby powyżej 21 roku życia, (jedna osoba na 4 niepełnoletnie; kobieta dla dziewcząt, mężczyzna dla chłopców). Opiekun osób niepełnoletnich bierze za nie odpowidzialność, spędza z nimi czas od momentu wyjazdu do powrotu do domu. Mogą oni wziąć udział tylko w grupach uczestniczących w życiu wspólnot chrześcijańskich.
Starsi, dorośli z dziećmi, osoby niepełnosprawne i chore wybierają również grupy dzielenia się w parafiach. Są zakwaterowani zawsze u rodzin.
3) Formy uczestnictwa. Program ramowy
a) grupa pracy z 28 grudnia
Grupy zachęca się, aby w czasie podróży (a nawet wcześniej) dokonały wyboru sposobu przeżywania spotkania. Jednym z nich jest podjęcie drobnych zadań wspomagających sprawny jego przebieg.
Dla uczestników, którzy dobrowolnie decydują się na pracę jest to doskonała przygoda, aktywna forma przeżycia spotkania wyzwala w sposób pożyteczny energię młodzieży i daje dużo radości.
Grupy pracy mają możliwości:
- wydawanie posiłków dwa razy w ciągu dnia
- funkcje porządkowe na terenie hal – miejsc modlitwy
- funkcje informacyjne
- ekipy zbierające i wywożące śmieci
- służby porządkowe na parkingach i postojach w dniu wyjazdu
- służby pomocnicze i porządkowe w najbardziej zatłoczonych stacjach metra
- nieliczna grupa, która przyjedzie wcześniej (spełniająca warunki wokalne) może jeszcze wybrać śpiew (tzw. „duży chór”) i dołączyć do „małego chóru”.
b) grupa ciszy – zakwaterowana jest osobno, najczęściej poza miastem (klasztory, domy zakonne). Uczestniczą w niej tylko osoby pełnoletnie w wieku
18-30 lat. Program tej grupy jest alternatywny dla tych, którzy próbują odnaleźć się (może kolejny raz) w życiu osobistym, poszukują źródeł wiary poprzez milczenie. Ich dzień różni się nieco od pozostałych. Po śniadaniu jeden z braci prowadzi rozważania i zachęca do ich pogłębienia indywidualnie, każdy na swój sposób: medytacja, Studium Pisma św., lektura Listu. Potem grupa ciszy włącza się do wspólnej modlitwy południowej w centrum miasta. W czasie popołudniowym mogą wybrać wprowadzenia biblijne animowane przez braci z Taiz lub udać się do miejsc ciszy ( kościoły oznaczone znakiem „cisza” ).
Wieczorem razem ze wszystkimi udają się na wspólną modlitwę w halach.
c) Uczestnictwo w życiu wspólnot chrześcijańskich jest najbardziej rozpowszechnioną formą przeżycia spotkania. Młodzi są zakwaterowani w taki sposób, aby poznać najbliższą parafię i na moment włączyć się w jej codzienny rytm. Dla każdego jest to doświadczenie bardzo ciekawe, o nie małym znaczeniu eklezjalnym. Pozwala poznać warunki pracy w parafii, stopień i rodzaj jej zaangażowania, możliwości wzrostu i rozwoju duchowego lub trudności w tworzeniu wspólnoty, może nawet przyczyny obumierania parafii. Bardzo różny jest obraz parafii w Kościołach Zachodnich (Paryż, Rzym, Kolonia, Londyn, Wiedeń), inna jest sytuacja parafii funkcjonującej w krajach postkomunistycznych (Praga, Budapeszt, Lublana).
Program spotkań niewiele różni się od innych grup. Modlitwa zajmuje centralne miejsce w programie spotkań. Odbywa się trzy razy dziennie: rano w parafiach (lub szkołach – sale gimnastyczne), w południe i wieczorem w centralnych miejscach modlitwy (hale targowe, sportowe, katedry).
Po śniadaniu spożywanym w miejscu zakwaterowania uczestnicy spotykają się w wielonarodowych grupach 10-15 osobowych, aby dzielić się Słowem Bożym i wspólnie rozważać kolejne części Listu, poszukiwać źródeł wiary, zaufania, pojednania i nadziei.45
Program ramowy zawiera jeszcze wiele cennych propozycji. Ciekawym doświadczeniem wiary są odwiedziny „w miejscach cierpienia i nadziei” we wspólnotach chrześcijańskich, zakonnych, misyjnych, stowarzyszeniach życia konsekrowanego. Uczestnicy rzymskiego spotkania udali się do Coloseum, spotkali się z papieżem Janem Pawłem II.46
Innym wymownym miejscem był obóz koncentracyjny w Dachau, który był mocnym przeżyciem dla młodych pielgrzymów spotkania w Monachium.
Chwila, na którą najbardziej oczekują gospodarze spotkań – mieszkańcy miasta jest obiad noworoczny, z udziałem zaproszonych młodych gości. Jest w tej gościnności tyle prostego piękna, spontanicznej serdeczności, że na długo spotkanie to pozostaje w sercach wszystkich. Kontakt osobisty, bezpośredni jest okazją do wzajemnego ubogacenia się, możliwością poznania nowych ludzi i świadectwa wiary.
Tematy spotkań odzwierciedlają główne cele i założenia pracy duszpasterskiej wspólnoty i mają charakter:
* ewangelizacyjny (pojednanie z Bogiem) np. „Miłość Chrystusa, niewyczerpane źródło wolności”, „Przyjąć miłość Chrystusa … I oto jesteś wolny by złożyć w darze nawet swoje życie”
* prospołeczny (budowanie komunii z drugim człowiekiem)
„Wezwanie do solidarności ludzkiej wypływa wprost z Ewangelii”
„Jak być twórcą zaufania i pojednania”
„Dzielić się, dostrzec najbardziej opuszczonych”
* duchowy pogłębianie życia wewnętrznego – pojednanie z samym sobą
„Porzuć zniechęcenie”
„Przyjąć nowy dzień”
„Idziemy do źródła”
„Niezgłębione pragnienie wolności”
Wielkim przeżyciem jest uroczysta Eucharystia (lub nabożeństwa liturgiczne) dla poszczególnych narodowości. Ostatnio Polacy stanowią znakomitą większość na ESM, dlatego ma ona szczególnie podniosły, uroczysty charakter i jest głęboko przeżywana przez młodych. Potężna koncelebra (kilkuset kapłanów) której przewodniczą biskupi delegowani przez Episkopat Polski z udziałem około 50-60 tysięcy uczestników ESM to obraz młodego polskiego Kościoła, który wzbudza nadzieję, dumę, ale i wzruszenie wśród jego pasterzy.
Zajęcia popołudniowe to:
1) rozważania biblijne połączone z analizą fragmentów Listu, które prowadzą zawsze bracia z Taiz. Każde spotkanie ma swój określony temat np.: „Ponad naszymi zniechęceniami, Chrystus Zmartwychwstały jest obecny”.
„Jak przygotować ścieżki Chrystusowi tam, gdzie każdy z nas żyje”.,
„Przebaczenie Boże, które jest naszym wyzwoleniem”
„Rozpalić ogień na ziemi”.
2) spotkania regionalne – poświęcone wymianie doświadczeń różnych wspólnot lokalnych, ruchów działających w Kościele zakończone liturgią
3) spotkania z młodymi, którzy przybyli z odległych krajów, aby podzielić się z innymi „wydarzeniami, przez które przeszły ich narody i nadzieją, która ożywia ich Kościoły.(…)
„W krótkim czasie każdy mógł poznać bogactwo życia chrześcijańskiego wśród różnych narodów: śpiewy liturgiczne chóru katedry prawosławnej z Nowego Sadu w Serbii, chrześcijanie z Bangladeszu, którzy prowadzą modlitwy w wioskach, dawne pieśni litewskie śpiewane przy akompaniamencie kankeli, tamtejszych cytr, młodzi z Zimbabwe zaangażowani w zapobieganie AIDS i opiekę nad chorymi, młodzi z Afryki Południowej, Meksykanie, Japończycy, Hindusi, Chilijczycy.Ojciec Walenty z Moskwy prosił o modlitwę za naród rosyjski, kiedy dowiedział się o zaostrzeniu konfliktu na Kaukazie.”47
Dość istotnym elementem ESM jest modlitwa o pokój na godzinę przed rozpoczęciem Nowego Roku. Wobec coraz to nowych zagrożeń, terroru i wojny wstrząsających Europą i całym światem, modlitwa o pokój z udziałem młodych reprezentujących m.in. kraje prowadzące działania wojenne, nabiera ogromnej wymowy. Długa chwila milczenia jest niemym wyrazem solidarności i „współczującej miłości” (za bratem Rogerem).48
„W parafii św. Józefa znajdującej się na zachód od Paryża, od dawna trwają dobre stosunki z muzułmanami. 31 grudnia jeden ze zwierzchników meczetu przybył na czuwanie modlitewne w intencji pokoju i krótko przemówił do wszystkich, tłumaczono go na pięć języków; mówił o tolerancji, o przyjaźni, poszukiwaniu Boga i wspólnym dążeniu do pokoju.”
42. List 1995/2 s.1
43. Paryż 1988/89 – 33 tysiące uczestników
Wrocław 1989/90 – 50 tysięcy
Praga 1990/91 – 80 tysięcy
Budapeszt 1991/92 – 75 tysięcy
Wiedeń 1992/93 – 105 tysięcy
Monachium 1993/94 – 80 tysięcy
Paryż 1994/95 – 100 tysięcy
44. por.R.Schutz. Jego miłość… dz.cyt. s. 97-100
45. zob.rozdz.II
46. zob.List z Taiz na 1988 r. s. 6
47. List z Taiz 1995/2 s.7
48. List z Taiz 1995/2 s.7