Wstęp pracy magisterskiej

5/5 - (3 votes)

„Człowiek dzisiejszy i jutrzejszy będzie tylko wówczas wierzył, jeśli uda mu się osiągnąć własne doświadczenie religijne.

Jeśli mu się to nie uda,  coraz widoczniej będzie się rozmijał ze słowami Chrystusa”[i].

(kardynał F. König)

Zamieszczone powyżej słowa arcybiskupa Wiednia obrazują w najpełniejszy sposób skomplikowaną sytuację duchową, w jakiej znajduje się współczesny człowiek. Położenie tak silnego akcentu na osiągnięcie własnego doświadczenia religijnego wydaje się być ze wszech miar uzasadnione. Cechująca współczesnego człowieka pogoń za empirią prowadzi do zrelatywizowania systemu wartości. Ważne i wartościowe stało się to, co da się dotknąć, przeżyć, doświadczyć. W tym świetle kwestia doświadczenia religijnego staje się niesłychanie ważna dla mentalności człowieka, często warunkuje wręcz rozwój religijności danej jednostki. Obserwowane w ostatnim czasie niemal powszechne zafascynowanie medytacjami Wschodu wydaje się być niczym innym, jak tylko poszukiwaniem głębokich przeżyć religijnych. Niepokojem winien napawać fakt, że zwłaszcza młodzi ludzie nie mogą (bądź nie chcą) dostrzegać ich na gruncie chrześcijańskim.

Biorąc pod uwagę powyższy kontekst, nietrudno zauważyć, że współczesnemu człowiekowi nie wystarcza już jedynie religijność tradycyjna, najczęściej przekazywana w rodzinie. Niezbędne zdaje się być pogłębienie wiary i osobiste przyjęcie prawd z nią związanych.

Na szczególną uwagę zasługuje dziś religijność młodzieży. Potwierdza to obserwacja zachowań religijnych tej grupy. Występuje w niej ogromny entuzjazm, który Jan Paweł II nazywa „wiosną Kościoła”. Ujawnia się on chociażby podczas Światowych Dni Młodzieży, gromadzących nawet kilkumilionowe tłumy. Z drugiej strony młodzież jest grupą wyjątkowo krytycznie nasta­wioną wobec całej zastanej przed siebie rzeczywistości (pow­szechne zjawisko kontestacji), a więc również rzeczywistości religijnej. Rozwikłanie tej dialektycznej wręcz zagadki nie wydaje się być łatwe.

Okres młodości jest czasem szczególnie intensywnego formowania się religijności człowieka; jest zarazem powszechnie znanym faktem największa ilość przypadków utraty wiary w tym właśnie okresie życia ludzkiego. Trudno zgłębić przyczyny tego zjawiska. Trzeba to jednak uczynić, by praca duszpasterska wśród młodzieży stała się efektywniejsza. Przyczynkiem do rozwiązania tego problemu być może stanie się niniejsza praca.

Jej celem jest próba odpowiedzi na pytanie: „Na ile i w jaki sposób osobiste doświadczenia religijne wpływają na religijność młodzieży?”. Wydaje się bowiem, iż religijność podbudowana osobistymi przeżyciami powinna być bardziej dojrzała, żywa i dynamiczna. Osobiste doświadczenie religijne będzie rozumiane, jako jakaś forma bezpośredniego kontaktu jednostki z Rzeczywistością Transcendentną.

W pracy zajęto się młodzieżą w przedziale wiekowym 17-20 lat.

Jest to najważniejszy okres w formowaniu się dojrzałego światopoglądu danej jednostki. Są to również ostatnie lata życia, kiedy młodzież znajduje się w zasięgu bezpośredniego oddziaływania duszpasterskiego (zwłaszcza poprzez katechizację).     Problem poruszony w pracy zdaje się być aktualny i istotny przede wszystkim z duszpasters­kiego punktu widzenia. Obecnie coraz powszechniej poszukuje się bowiem odpowiedzi na pytanie o model duszpasterstwa, jaki należy stosować, by religijność młodego pokolenia była dojrzała i żywa.

W części teoretycznej (rozdział I i II) zaprezentowany zostanie dorobek literatury dotyczący doświadczenia religijnego oraz szeroko rozumianej religijności

W literaturze polskiej istnieją wprawdzie opracowania dotyczące religijności młodzieży a także publikacje dotyczące problematyki doświadczenia religijnego. Nie powstały jednak prace próbujące połączyć wyżej wymienione zagadnienia. Poważną trudność stanowi fakt, że niniejsza praca będzie dotykać problematyki opisywanej przez różne dziedziny wiedzy: teologię, filozofię, psychologię, oraz socjologię.

Zestawienie tak różnych dyscyplin w jednej pracy niejako z konieczności pociąga za sobą nieuniknione trudności metodologi­czne. Rzeczywistość będąca domeną teologii i filozofii, będzie analizowana również z perspektywy psychologicznej. Odmienność aparatu pojęciowego tych dyscyplin powoduje, że zjawisko doświadczenia religijnego musi być opisane językiem każdej z nich, by uzyskać pełny obraz interesującego nas zagadnienia. Zapewnia to zastosowany układ pracy.

Praca składa się z trzech części. W pierwszym rozdziale zostanie zaprezentowane filozoficzno-teologiczne rozumienie doświadczenia religijnego. Drugi rozdział traktuje o szeroko pojętej religijności a także o religijności młodzieży. W rozdziale trzecim zostaną zrelacjonowane własne badania empi­ryczno – psychologiczne przeprowadzone w Płocku wśród młodzieży szkół średnich oraz Studium Nauczycielskiego. W badaniach tych posłużono się kilkoma metodami psychologicznymi: Skalą Doś­wiadczenia Religijnego (SDR) własnej konstrukcji, ankietą, oraz kwestionariusza Dirka Hutsebauta w tłumaczeniu W. Prężyny. Przy analizie otrzymanych wyników zastosowano Test istotności różnic „T studenta”, aby dostrzec różnice zachodzące między grupą młodzieży o wysokim poziomie obecności osobistych doświadczeń religijnych a grupą, u której takie doświadczenia nie wystąpiły.

Po przedstawieniu wyników badań nastąpi próba ich inter­pretacji, zaś w ostatniej części tego rozdziału znajdą się wnioski pastoralne.

Pracę uzupełnia aneks zawierający metody zastosowane w badaniach empirycznych.


[i]  F. Grudniok. Służyć Panu. Kraków 1983 s. 301.

Wstęp pracy magisterskiej

Rate this post

Niespełna siedem lat temu rozpoczęło się moje spotkanie z Taiz i trwa nadal. Udział w Europejskich i Międzykontynentalnych Spotkaniach Młodych pozwolił mi na odczytanie Kościoła w jego dynamicznej żywotności, nieustannej młodości duchowej i powszechności orędzia pojednania.

Celem mojej pracy  jest przedstawienie Taiz jako Wspólnoty  życia monastycznego, sięgającej korzeniami wczesnego cenobityzmu chrześcijańskiego i wykazanie znaczenia jej posłannictwa wobec Kościoła i świata.

Przeprowadzając wnikliwą analizę źródeł można powiedzieć, że „Dobrą Nowiną” dla Kościoła  jest właśnie Wspólnota Taiz, która uczy młodych chrześcijan doświadczać Kościoła pojednanego.

Antycypacja  pojednania należy bowiem do istoty jej powołania realizowanego w wymiarze wspólnotowym, ekumenicznym i misyjnym (rozdział I).

Temat podejmujący problem integracji Kościoła należy do podstawowych zagadnień współczesnej eklezjologii.

Wspólnocie Taiz zawdzięczamy wypracowanie nowego sposobu uprawiania ekumenizmu,  który przekroczył fazę  dyskursywną przechodząc do sfery działań praktycznych, duszpasterskich. Chodzi tu o aktywny twórczy proces jednoczenia chrześcijan pojednanych z Bogiem, z drugim człowiekiem  i samym sobą (rozdział II).

Pojednanie jest drugim imieniem zbawienia, dotyczy każdego człowieka, którego codzienna egzystencja musi opierać się na pozytywnym przeżywaniu tych trzech relacji.

Wspólnota nie podaje gotowych rozwiązań, lecz doprowadza młodych do autorefleksji i samodzielnego podejmowania zaangażowania tam gdzie żyją. Na tym polega pedagogia Taiz. Wspólnota zaprasza młodych na spotkanie europejskie i międzykontynentalne na Pielgrzymkę Zaufania przez Ziemię, aby z pewnej odległości od miejsca zamieszkania z perspektywy rychłego powrotu nauczyli się nowego spojrzenia, radowania się z faktu bycia Kościołem ciągle młodym (rozdział III).

Podstawą niniejszych rozważań jest analiza źródeł Taiz, czyli pism samego Założyciela  jak i całej Wspólnoty.

Cenne okazały się dwa opracowania w postaci książkowej.

Książka J.M. Paupert’a stanowi bogaty materiał faktograficzny. Poprzez szerokie cytacje najwcześniejszych dzieł założyciela Wspólnoty autor wnosi dużo światła w dzieje początków.

„Brat Roger Założyciel Taiz” K. Spink to dzieło późniejsze, pochodzące z lat osiemdziesiątych. Nosi ono cechy dokumentu o specyficznej formie; gdzie partie narracyjne w dyskretny sposób przechodzą w monolog brata Rogera.

Artykuły w czasopismach katolickich i teologicznych („Znak” „Communio”) posiadają wartość dobrych, rzeczowych komentarzy.

Zebranie odpowiedniej literatury źródłowej sprawiło mi najwięcej problemów.  Dotarcie do materiałów archiwalnych Taiz jest w zasadzie niemożliwe, gdyż Wspólnota ich nie posiada, co ułatwia jej przeżywanie idei prowizorium i nieustannej teraźniejszości.

W tym duchu należy też zrozumieć brak zainteresowania Wspólnoty i wyraźnej niechęci wobec  opracowań naukowych na jej temat.

Mimo to takie istnieją. Wiadomo mi o rozprawie doktorskiej o. Ivana Restrepo  –  jezuity  żyjącego  i  pracującego  w  domu  nowicjatu  w   Medellin(w prowincji Kolumbii).

Praca ta została ukończona i przekazana do Taiz w 1973  r., dziś sama posiada wartość historyczną i zamyka jedynie pewien etap na drodze dynamicznego rozwoju Wspólnoty.

W szczecińskim Wyższym Seminarium Duchownym powstaje praca magisterska na temat wspólnoty w aspekcie eklezjalnym.

Pozostaje mi wyrazić nadzieję, że praca ta pozwoli dostrzec nowe dążenia ekumeniczne jako znaki czasu dla Kościoła, a także przekona wszystkich tych, w których Taiz budzi jedynie skojarzenia ambiwalentne.