Czym jest New Age? Główne idee New Age

przez
5/5 - (6 votes)

Czym jest New Age? Aby odpowiedzieć na to pytanie musimy dotrzeć do jego korzeniu, do jego podstaw ideologicznych. Pomoże nam w tym ujęcie Andrzeja Wiercińskiego, przedstawiające genezę New Age w postaci schematu blokowego.

A. Wierciński,. Krytyka krytyki New Age, w: M. Gołaszewska. (red.), Oblicza nowej duchowości. Materiały XXIII Ogólnopolskiego Seminarium Estetycznego New Age Kraków-Mogilany 1995, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1995, s.83.

Jak pokazuje powyższy schemat New Age nie jest ruchem jednolitym. Wpływy na jego obecny charakter mają zarówno tradycyjne chrześcijaństwo, scjentyzm,  jak i magia, hinduizm, buddyzm czy ruchy okultystyczne, a i on sam oddziaływuje na te nie. „Ruch New Age nie rozpoczął się ani w sześćdziesiątych ani w siedemdziesiątych latach naszego stulecia. Korzeniami swymi sięga zarówno starożytnej gnozy, hinduizmu, jak i żydowskiej Kabały.”[1] – tak twierdzi w swej pracy Ks. S. Dobrzański.

Główne idee New Age

Trudno przedstawić w sposób pełny i precyzyjny ideologii New Age. Podstawową cechą tego zjawiska jest synkretyzm, czerpie bowiem z całego dorobku ludzkości, stając się tym samym nieprawdopodobną mieszaniną ludzkiej myśli, wierzeń i przesądów. Jako najważniejsze elementy New Age mogę podać:

  1. Człowiek i świat tworzą wspólny kosmos, wspólne uniwersum i są powiązani wspólną dynamiką.
  2. Uniwersum wypełnione jest boskim pierwiastkiem, a ściślej boską energią.
  3. Człowiek jest współtwórcą i współpartnerem Boga w całym dziele stworzenia.
  4. Najważniejsza jest świadomość.
  5. Pojednanie i nowe braterstwo.
  6. Załamanie się i upadek – powstanie i rozwój.
  7. Życie po śmierci jest faktem.

[1] S. Dobrzanowski, New Age zagrożeniem i wyzwaniem dla współczesnego chrześcijaństwa, w: S. Dobrzanowski (red.), New Age. Pseudoreligia. Polskie Towarzystwo Teologiczne, Wydawnictwo UNUM, Kraków 1994, s.8.

Okultyzm, spirytyzm, magia

przez
5/5 - (5 votes)

Okultyzm określa wiarę w tajemne moce i uprawnianie tajemnych nauk (magii, astrologii, wróżbiarstwa, alchemii i tajemnej medycyny). Termin ten wprowadził Eliphas Levie (wiek XIX) nawiązując do dzieła C. Agrippy De occulta philosophia (wiek XVI).Samo słowo pochodzi z łacińskiego „occultus” i znaczy tyle, co tajemny, ukryty. „Dziewiętnastowieczny okultyzm był reakcją na pozytywizm i scjentyzm. Okultyzm był potępiany przez Biblię jak i przez kościół chrześcijański.[1]

Spirytyzm to zespół wierzeń i praktyk opartych na założeniu, że istnieje łączność między medium (stanowiącym łącznik) a duchem. Starożytny ruch spirytystyczny został odnowiony w Stanach Zjednoczonych, spopularyzowany w Niemczech i Wielkiej Brytanii, skąd rozprzestrzenił się na resztę Europy. „Z czasem nabrał cech zorganizowanej religii: miał swoje rytuały, miejsca kultu, kapłanów i misjonarzy.”[2]

Magia ogólnie pojmując jest próbą oddziaływania na naturę w celu osiągnięcia cudownych skutków, które świadczy o zdobyciu władzy nad mocą stanowiącą o jedności wszechświata. Słowo „magia” wywodzi się od „magów” (członków kasty kapłańskiej u Medów i Persów), którzy wyróżniali się znajomością astrologii, posiadali umiejętność wróżenia i znali inne tajemne sztuki. Wyróżnia się magie białą (praktykowaną dla osiągnięcia dobra), czarną (dla osiągnięcia złych czynów) czy w końcu czerwoną (dla ułatwienia kontaktów seksualnych).

Andrzej Wierciński określa magię jako „zbiór czynności obrzędowych  skierowanych ku nadnaturalnej, ożywionej i tajemniczej stronie rzeczywistości, , oraz zmierzających poprzez instrumentalne oddziaływania na nią, do wymuszenia zajścia pożądanej zmiany w otoczeniu. Magia opiera się o społeczną wiarę w skuteczność jej zabiegów (…). W archetycznego typu społeczeństwach (…) miała wspomagać skuteczność zwykłych zachowań narzędziowych, bądź społecznych z jednej strony, a z drugiej – prowadzić do wywołania określonych skutków w sytuacjach trudnych bądź niecodziennych, kiedy to normalne zachowania były bezsilne. Charakterystyczne dla magii jest przekonanie, że drobiazgowe spełnienie poszczególnych elementów czynności magicznej, w określonych warunkach miejsca i czasu, oraz stanu psychofizycznego jej wykonawcy, muszą doprowadzić do upragnionego skutku. (…) Jest to najpierwotniejsza forma religijnego stosunku człowieka do świata.”[3]

Czynności magiczne charakteryzują się niezwykłością i tajemniczością (formuły magiczne, zaklęcia, przedmioty magiczne, określony czas i niezwykłość miejsca np. cmentarz). Istotnym też elementem jest wiara w istnienie specjalnego języka magicznego – odpowiednio wypowiedziane słowa mają moc formotwórczą lub przymuszającą nadprzyrodzone istoty do świadczenia pożądanych usług.

[1] Adam Zamojski, New Age: filozofia, religia i paranauka Uniwersytet Śląski, Katowice 2000r., s.39,  za: A. Possacki, Okultyzm, magia, demologia. Podstawy chrześcijańskiej walki duchowej, Kraków 1998, s.15-25.

[2] C. V. Manzanares, Prekursorzy Nowej Ery, Wydawnictwo Księży Werbistów VERBINUM, Warszawa 1994r., s.113-114.

[3] A. Wierciński, Magia i religia. Szkice z antropologii religii, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 1994r., c.103-107.

Neopoganizm

przez
5/5 - (5 votes)

Postaram się zarysować najważniejsze nośniki ideologiczne odpowiedzialne za kształt obecnego New Age.

„Neopoganizm jest terminem określającym różne ruchy, których celem jest powrót do pogańskich – przedchrześcijańskich wierzeń”[1], czy to do religii druidów, mitologii egipskiej czy germańskiej. Neopoganie określają swoją religię jako „religię przyjemności i celebracji, tańcem z tajemnicami Przyrody i drogą samorealizacji”.[2]

Najważniejsze trzy wspólne dla neopogan wartości (wg. Brytyjskiej Pagan Federation) to:

–  Miłość do Natury i więź z nią, a nie stosunek agresji i dominacji nad przyrodą: cześć dla siły życia i nieustannie odnawiającego się cyklu życia i śmierci;

–  Pogańska etyka – streszczająca się w słowach: „rób co chcesz, ale nie krzywdź nikogo”, według której każda jednostka jest odpowiedzialna za odkrycie swojej prawdziwej natury i jej pełne rozwinięcie w harmonii z otaczającym światem;

– Koncepcja Bogini i Boga jako wyrazu boskiej rzeczywistości, aktywne uczestnictwo w ich kosmicznym tańcu, kobiecość i męskość, a nie górowanie jednego pierwiastka żeńskiego nad męskim czy odwrotnie.

Poganie sięgają do przedchrześcijańskich religii politeistycznych (druidyzm, odynizm, wiccanizm, szamanizm), praktykując indywidualnie lub w małych niezależnych grupach, które współpracują ze sobą na zasadzie sieci.[3]

[1] Adam Zamojski, New Age: filozofia, religia i paranauka, Uniwersytet Śląski, Katowice 2000r., s.43.

[2] Pagan Federation Information Pack, London, s.3, za: Adam Zamojski, New Age: filozofia, religia i paranauka, Uniwersytet Śląski, Katowice 2000r., s.180.

[3] J. Tomasiewicz, Stare religie nowej ery, Kwartalnik Religioznawczy Nr 5/6 1994r., Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 1994, s.90-91; z: Adam Zamojski, New Age: filozofia, religia i paranauka, Uniwersytet Śląski, Katowice 2000r., s.180-182

Teozofia

przez
5/5 - (5 votes)

„Teozofia” z greckiego oznacza „Mądrość Bożą” (wiedzę o bogu). W nowszym sensie obejmuje ona poglądy chrześcijańskie i pozachrześcijańskie, tworząc z nich esencyjny, jednolity światopogląd, włączając w to elementy alchemii, astrologii, okultyzmu, buddyzmu, hinduizmu czy spirytyzmu. Jej celem jest osiągnięcie wiedzy ezoterycznej w zakresie przemian człowieka i jego uduchowienia (poznanie siebie i uznanie za istotę o naturze Boskiej i Boskim przeznaczeniu).

Teozofia jest światopoglądem religijno-filozoficznym głoszącym możliwość bezpośredniego kontaktu człowieka ze światem nadprzyrodzonym i poznawania jego tajemnic przede wszystkim poprzez objawienie mistyczne, w węższym znaczeniu jeden z przejawów tendencji do łączenia różnych religii (synkretyzm), głoszoną przez Towarzystwo Teozoficzne. , założona w 1875 roku przez Helenę Blavatsky w Nowym Jorku.

Później kontynuowali ją jej uczennica Alice Bailey i jej mąż Foster Bailey, którzy w 1920 roku założyli Lucifer Publishing Company, przemianowaną kilka lat później na Lucis Trust. Motto teozofii: „Nie ma religii wyższej niż prawda”. Według Bławatskiej teozofia nie jest religią, ale systemem myśli zgodnym z niektórymi zorganizowanymi religiami, takimi jak buddyzm i hinduizm. Pod koniec XIX wieku miał silny wpływ na masonerię, zwłaszcza na lożę Le Droit Humain. Opierając się na opozycji do teozofii, Rudolf Steiner stworzył antropozofię. W uproszczonej wersji idee teozoficzne przeniknęły do masowej świadomości, dając początek ruchom New Age.

Termin „teozofia” pochodzi od greckich słów θεος „bóg” i σοφία „mądrość”. Według Bławatskiej oznacza to dosłownie „mądrość bogów” i po raz pierwszy zostało użyte przez neoplatonistę Ammoniusa Saccasa w III wieku naszej ery. oznaczać wieczny system etyczny, który godzi wszystkie religie.

Za najbliższego poprzednika New Age uważane jest przez znawców Towarzystwo Teozoficzne, założone przez Rosjankę Helenę Pietrowną Bławatską w 1875 r. w Nowym Jorku. Towarzystwo osiągnęło największy wpływ za przewodnictwa Annie Besant (ponad 300 książek i broszur). Podstawy doktrynalnej dostarczyła ruchowi teozoficznemu Alice Bailey (25 książek). Opierając się na astrologii zapowiadał ona bliskie powtórne przyjście Chrystusa rozumianego jako jednego z siedmiu Kierowników Duchowych (Mistrzów Mądrości) oraz stworzenie nowego porządku światowego, nowe ery (stąd nazwa „New Age”) – Wieku Wodnika.

Według niej ruch New Age miał pozostać w całkowitym ukryciu aż do roku 1975, kiedy to zostanie ujawniony plan nowego porządku świata i jego istoty, a następnie nauczanie New Age będzie rozpowszechnione przez wszystkie dostępne media. „Plan ma zakładać ustanowienie nowego porządku światowego i nowej religii światowej, zaś głównym celem politycznym ruchu New Age ma być całkowita kontrola nad światem oparta na ogólnoświatowym systemie kart kredytowych, światowej wiedzy kontrolującej zaopatrzenie w żywność, ogólnoświatowym poborze do wojska.”[1]

[1] Adam Zamojski, New Age: filozofia, religia i paranauka, Uniwersytet Śląski, Katowice 2000r., s.46-48.

Globalne postawy wobec religii

przez
5/5 - (4 votes)

podrozdział pracy magisterskiej

Ogólna religijność młodych Polaków przedstawiona zostanie na tle tzw. „ożywienia religijnego” obserwowanego w Polsce w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych. Z sondaży OBOP-u wynika, że w latach osiemdziesiątych nastąpił wyraźny wzrost autodek­laracji praktyk religijnych i utrzymywał się na wysokim poziomie przez całą dekadę. Praktykujący stanowili w tym czasie 80% ogólnej liczby dorosłych Polaków[i].

Zdaniem wielu socjologów ożywienie to miało charakter nie tyle ściśle religijny, co raczej społeczno – polityczny. Ich zdaniem Kościół wzrost swego autorytetu moralnego zawdzięcza przede wszystkim swemu powią­zaniu ze środowiskami ówczesnej opozycji politycznej. W tym okresie autodeklaracje religijne wzrosły o 10% w porównaniu z okresem lat siedemdzie­siątych[ii].

Wg sondażu z przełomu kwietnia i maja 1990 r. 57% badanych określiło się jako wierzący i regularnie praktykujący, 29% jako wierzący i nieregularnie praktykujący, 11% jako wierzący i nieprak­tykujący, 1% jako niewierzący i praktykujący i 3 % jako niewierzący i niepraktykujący. Należy zaznaczyć, że wskaźnik wierzących i praktykujących był wyższy wśród kobiet (93%), niż wśród mężczyzn (81%), wyższy wśród młodzieży do 17 roku życia (91%), niż u młodzieży po 20 roku życia (78%), wyższy w liceach zawodowych (96%) i liceach ogólnokształcących (89%), niż w zasadniczych szkołach zawodowych (85%) i technikach (81%). Wskaźnik ten był wyższy wśród młodzieży wiejskiej (93%) i miast do 20 tys. mieszkańców (87%), niż wśród młodzieży z miast od 20 do 100 tys. mieszkańców (84%) i z miast powyżej 100 tys. mieszkańców (74%)[iii].

Wyniki badań z 1989 r. wśród młodzieży szkół ponadpodsta­wowych i wyższych uczelni podają nieco niższe wskaźniki:

  • głęboko wierzący – 17,9%
  • wierzący – 69%
  • niezdecydowani w sprawach wiary – 15,3%
  • obojętni religijnie – 2,4%
  • niewierzący – 2,4%
  • brak odpowiedzi – 0,3%

W całej badanej społeczności wskaźnik głęboko wierzących i wierzących kształtował się na poziomie 79,7%, w tym:

  • uczniów – 82%
  • studentów – 74,3%
  • kobiet – 84,3%
  • mężczyzn – 75,6%
  • młodzieży wiejskiej – 90,3%
  • młodzieży miejskiej – 75,8%.

Przy uzasadnianiu swej wiary młodzież głęboko wierząca i wierząca odwoływała się do:

  • tradycji i wychowania w rodzinie – 74,6%
  • osobistych przemyśleń i przekonań – 74,4%
  • uczęszczania do kościoła, słuchania kazań i nauk kościelnych – 61,2%
  • własnych przeżyć i doświadczeń życiowych – 52%
  • lektury – 44,5%
  • tradycji sąsiedzkiej i środowiskowej – 39,1%[iv]

[i] Por. J. Mariański. Religia i Kościół w społeczeństwie pluralis­tycznym. Lublin 1993. s. 90.

[ii] Por. Mariañski. Obraz polskiej młodzieży, jw. s. 91-92.

[iii] Por. Opinie nt. problemu nauczania religii katolickiej w szkołach publicznych. Komunikat z badań CBOS, BS/163/66/90. Warszawa. 1990 s. 10.  Por. J. Mariański. Religijność młodzieży polskiej z końca lat 80-tych. „Universitas Gedanensis” II: 1990 nr 4. s. 7-9. Cyt za: J. Mariański. Religijność młodzieży polskiej, jw. s. 91-92.