Sobór Watykański II był jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Kościoła katolickiego, które miało miejsce w latach 1962-1965. Jego celem było dokonanie odnowy Kościoła i dostosowanie go do współczesnych wyzwań. W trakcie Soboru Watykańskiego II, omawiano wiele kwestii związanych z wiarą i moralnością, w tym zasadę wolności religijnej.
Zasada wolności religijnej jest jednym z fundamentów Kościoła katolickiego, a jej istotą jest poszanowanie wolności wyznania każdego człowieka oraz prawa do wyboru i wyznawania swojej religii. Sobór Watykański II poświęcił wiele uwagi tej zasadzie, ponieważ uznano, że stanowi ona ważny element posłannictwa Kościoła wobec współczesnego świata.
Sobór potwierdził zasadę wolności religijnej, wyrażając ją m.in. w Dekrecie o wolności religijnej „Dignitatis humanae”. W dokumencie tym potwierdzono, że wolność religijna jest nie tylko prawem człowieka, ale także wynika z natury samej wiary i powinna być szanowana przez Kościół i państwo. Zasada wolności religijnej jest więc uznawana przez Kościół katolicki jako jedna z fundamentalnych wartości, które powinny być respektowane w każdym społeczeństwie.
Sobór Watykański II zwrócił również uwagę na fakt, że wolność religijna nie oznacza braku zobowiązań wobec innych ludzi. Kościół katolicki uznaje, że wiara ma wpływ na życie człowieka i jego relacje z innymi ludźmi oraz z Bogiem. Dlatego, zasada wolności religijnej nie zwalnia człowieka z obowiązku szacunku i miłości wobec innych ludzi, a wręcz przeciwnie, nakłada na niego obowiązek szacunku dla innych ludzi i ich przekonań.
Podsumowując, zasada wolności religijnej jest jednym z fundamentów Kościoła katolickiego, a Sobór Watykański II potwierdził jej ważność i znaczenie dla współczesnego świata. Wolność religijna jest postrzegana jako nieodłączny element posłannictwa Kościoła, który zobowiązuje do poszanowania wolności wyznania każdego człowieka, ale także do szacunku dla innych ludzi i ich przekonań.
Pojęcie „godności człowieka” jest pojęciem wielopłaszczyznowym. W naukach społecznych wyróżnia się dwa znaczenia tego pojęcia: godność osobowościową (nazywana też osobistą) i osobową (ontyczną).
Pierwsza jest doskonałością zrodzoną w działaniu moralnie wartościującym i utrwaloną w czyimś charakterze[1]. Jest ona osiągana poprzez wychowanie, własną pracą nad sobą lub przez oddziaływanie środowiska. Jest to więc godność łączona z dobrym imieniem, dobrą sławą, szacunkiem czy honorem. Godność osobowościowa nie jest więc wartością stałą i niezmienną. Może być osiągana przez ludzi w różnym stopniu jak i może być tracona ze względu na nie niemoralne zachowanie[2].
Według drugiego ujęcia, a więc godność w aspekcie ontycznym, jest rozumiana jako wartość wrodzona, niezbywalna, trwał oraz powszechna. Przysługuje ona człowiekowi z tej racji że jest człowiekiem, a więc istotą rozumną, wolną i wyposażoną w sumienie. Dzięki rozumowi człowiek może poznać otaczający go świat oraz podporządkować sobie różne dziedziny życia, a także urzeczywistnić swoje idee w nauce, technice, kulturze i innych. Sumienie jest wrodzoną i nieutracaną zdolnością rozumu do poznania pierwszych zasad moralnych[3], wolność natomiast pojmowana jest w aspekcie wewnętrznym jak i zewnętrznym i urzeczywistnia się w społeczeństwie poprzez wolne współdziałanie z innymi jednostkami[4].
Człowiek rodzi się wyposażony w rozum, sumienie i wolność. Elementów tych człowiek nie może się też wyzbyć ani zostać ich pozbawiony przez inny podmiot. Przysługują one każdemu człowiekowi, a więc całemu rodzajowi ludzkiemu. Stąd też możemy mówić o godności człowieka jako: wrodzonej, niezbywalnej trwałej i powszechnej[5].
To właśnie godność osobowa (a wiec godność w rozumieniu ontycznym) jest podstawa praw i obowiązków przynależnych każdemu człowiekowi.
[1] F. J. Mazurek, Godność człowieka a prawa człowieka, „Roczniki Nauk Społecznych” 1980, nr 8, s.29.
[2] J. Bucińska, Godność człowieka jako podstawowa wartość porządku prawnego, „Prawo – Administracja – Kościół”, nr 2/3(6/7)/2001, s. 32.
[3] J. Keller, Etyka katolicka, cz. 1, Warszawa 1957, s. 183.
[4] J. Bucińska, Godność człowieka jako… dzieł. cyt.
[5] Tamże, s. 34-35.